Мәзір
Статьи

ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ "СҮЙЕК" ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ

Злиха Ибадуллаева 1

1 Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

Бет. 15-26

Аңдатпа

 Қазақ этнографиясындағы «сүйек» ұғымы көп қырлы құбылысты қамтиды. Қазақта сүйекті қадірлеу, қастерлеу салты ерте замандардан  қалыптасқан. Сүйектің өзіндік болмыс бітімі әдет-ғұрып, салт-дәстүрлерде, қолөнерде, халықтық емдеу тәсілдерінде және ұлттық ойындарда даралануы табиғат пен халық (этнос) арасындағы заңдылық. Мұндай этномәдени ерекшеліктерге мән беріп, оларды жан жақты қарастыра отырып саралау ғылыми мақаланың барысында орын алды. Мақаланың да басты  мақсаты – «сүйек» ұғымының қазақ этномәдениетінде алатын орнын, оның зерттелу мәселелері мен қазақ этномәдениетіндегі белгілік жүйелеріндегі рөлін,  атап айтқанда сүйек ұғымының ата-тек, шығу тегі мәселесімен байланыстылығын, жан-жануарлар сүйектерінің фетиштік сенімдегі орны мен сүйек атаулыға қаысты әдет-ғұрыптар мен наным-сенімдердің семантикалық мән-мағынасын  саралау болып табылады.

Мақаланы жазу барысында қазақ халқының әдет-ғұрып, салт-дәстүрлеріндегі, сондай - ақ тектік, болмыстық белгілер жүйесіндегі сүйектің орнын   ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен бүгінгі ел арасындағы қазақи болмыстағы әр түрлі белгілермен салыстырыла отырып, зерттеу еңбектерімен байланыстырылып  зерделенеді.

Қазақи болмыстағы «сүйек» ұғымы  этномәдениеттің тұтас бейнесі мен ерекшелігін құрайтын, сондай-ақ оның ішкі құрылымдары мен қызметтік аясындағы өзара байланыстары, соның ішінде әдет-ғұрып, салт-дәстүр, наным сенімдер жүйесі мен қолөнер  мәселелерінде алатын орны қазақ халқының дәстүрлі мәдениетінің бірден бір символы болып табылады.

этнос, «сүйек», этнография, әдет-ғұрып, салт-дәстүр, «сүйек жаңғырту», «ант сүйек», «сүйек шатыс»

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2023. ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ "СҮЙЕК" ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ. «Мәдени мұра». 103, 4 (Dec. 2023), 15–26.
(1)ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ "СҮЙЕК" ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ. main 2023, 103 (4), 15-26.
ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ "СҮЙЕК" ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ. (2023). «Мәдени мұра», 103(4), 15-26. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309
ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ "СҮЙЕК" ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ. «Мәдени мұра», [S. l.], v. 103, n. 4, p. 15–26, 2023. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309. Acesso em: 18 nov. 2026.
“ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ‘СҮЙЕК’ ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ”. 2023. «Мәдени мұра» 103 (4): 15-26. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309.
“ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ‘СҮЙЕК’ ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ” (2023) «Мәдени мұра», 103(4), pp. 15–26. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309 (Accessed: 18 November 2026).
[1]“ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ‘СҮЙЕК’ ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ”, main, vol. 103, no. 4, pp. 15–26, Dec. 2023, Accessed: Nov. 18, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309
“ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ‘СҮЙЕК’ ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ”. «Мәдени мұра», vol. 103, no. 4, Dec. 2023, pp. 15-26, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309.
“ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ ‘СҮЙЕК’ ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ”. «Мәдени мұра» 103, no. 4 (December 15, 2023): 15–26. Accessed November 18, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309.
1.ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ "СҮЙЕК" ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ. main [Internet]. 2023 Dec. 15 [cited 2026 Nov. 18];103(4):15-26. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309
1.ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИЕТІНІҢ БЕЛГІЛЕР ЖҮЙЕСІНДЕГІ "СҮЙЕК" ҰҒЫМЫНЫҢ ОРНЫ. main. 2023;103(4):15-26. Accessed November 18, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/309