Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици  ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ)

Бауыржан Әлибай; Алтынбек Ерсариев; Макпал Суюндикова; Айбобек Аққалиева

Аңдатпа

Мақалада Шірік рабат археологиялық экспедициясының (бұдан әрі ШРАЭ) 2022 жылы жүргізген барлау жұмыстары туралы баяндалады. Барлау жұмыстары нәтижесінде көне Іңкәрдария арнасы бойында орналасқан шлакты обалар тізімге алынып, келесі бағыт Жаңадарияның құрғақ арнасы бойындағы ортағасырлық қалалар мен қамалдарда жалғасты. Қалашықтар мен қамалдар әуеден суретке түсіріліп, беткі материалдары жиналды. Барлау барысында Сырлы там қала 2, Іңкәр қала 2 қалашықтары және Кекірелі қонысының орны анықталды. Қалашықтардан табылған беткі материалдардың көпшілігі керамика кешені. Орқаладан (Бестам-қала) табылған керамикалардың басым бөлігі Алтын Орда кезеңімен мерзімделетін Асанас, Қышқала қалаларынан табылған керамикаға ұқсас болып келеді. Сонымен қатар әшекей бұйымдар көптеп кездесті. Табылған бұйымдардың легін моншақтар құрайды.

Зерттеу жұмыстарының нәтижесінде анықталған ерте темір дәуірі және ортағасырмен мерзімделетін ескерткіштердің зерттелу тарихына ғылыми деректер негізінде талдау жасалды. Барлау жұмыстары көне Іңкәрдария, Жаңадария арнасының құрғап қалған аумақтарында жүргізілді. Жаңадария ескерткіштерін картаға түсіру, хронологиясы мен мәдени байланысын анықтау мақсатында жаңа ескерткіштер ашылды. Компьютерлік (QGIS және Google Earth Pro) бағдарламалар арқылы зерттеу нысандарының топографиялық жобалары, картасы жасалды. Бағдарламалар нәтижесінде ерте темір дәуірімен мерзімделетін жерлеу орындары мен ортағасырлық қалашықтардың орналасу ерекшеліктері айқындалды.

Жаңадария, Іңкәрдария, экспедиция, шлакты обалар, барлау, қалашық, қоныс, ортағасыр

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2024. Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ). «Мәдени мұра». 106, 3 (Sep. 2024), 7–33.

(1)Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ). main 2024, 106 (3), 7-33.

Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ). (2024). «Мәдени мұра», 106(3), 7-33. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451

Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ). «Мәдени мұра», [S. l.], v. 106, n. 3, p. 7–33, 2024. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451. Acesso em: 10 oct. 2026.

“Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”. 2024. «Мәдени мұра» 106 (3): 7-33. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451.

“Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ)” (2024) «Мәдени мұра», 106(3), pp. 7–33. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451 (Accessed: 10 October 2026).

[1]“Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”, main, vol. 106, no. 3, pp. 7–33, Sep. 2024, Accessed: Oct. 10, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451

“Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”. «Мәдени мұра», vol. 106, no. 3, Sept. 2024, pp. 7-33, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451.

“Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”. «Мәдени мұра» 106, no. 3 (September 30, 2024): 7–33. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451.

1.Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ). main [Internet]. 2024 Sep. 30 [cited 2026 Oct. 10];106(3):7-33. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451

1.Жаңадария, Іңкәрдария, экспедици ЖАҢАДАРИЯ БОЙЫНДАҒЫ ОРТАҒАСЫР ҚОНЫСТАРЫ (2022 ЖЫЛҒЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ НЕГІЗІНДЕ). main. 2024;106(3):7-33. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/451