ЦИФРОВЫЕ 3D МОДЕЛИ КЕРАМИКИ КАК ИСТОЧНИК МОРФОМЕТРИЧЕСКИХ ДАННЫХ  (НА МАТЕРИАЛАХ КОСТАНАЙСКОГО ОБЛАСТНОГО ИСТОРИКО-КРАЕВЕДЧЕСКОГО МУЗЕЯ)

IRINA BEKZATKYZY

Аңдатпа

Мақала қола дәуірі керамикалық ыдыстарының цифрлық үш өлшемді модельдерін морфометриялық деректер көзі ретінде пайдаланудың аналитикалық мүмкіндіктерін зерттеуге арналған. Зерттеу материалы Қостанай облыстық тарихи өлкетану музейінің қорындағы сынтасты-петров, алакөл және сарғары-алексеев мәдениеттерінің 6 керамикалық ыдысы болды. Үш өлшемді модельдер EinScan-SP сканерімен алынып, MeshLab бағдарламасында өңделді. Морфометриялық талдау музей құжаттамасының деректерімен салыстыру арқылы цифрлық өлшемдердің дәлдігін тексеруді, H/D_m пропорционалдылық индексі бойынша жіктеуді және V көлемі мен S беттік ауданын есептеуді қамтыды. Тексеру нәтижесінде барлық сызықтық параметрлер бойынша ауытқулар 1,85 % – дан аспайтыны анықталды. №1 үлгідегі D_m параметрі бойынша +3,03 % – дық ауытқу өлшеу қателігі емес, 3D-модельдің горизонталь қимасын талдау арқылы расталған бүйірдің нақты геометриялық асимметриясын көрсетеді. №5 үлгі үшін музей құжаттамасында жоқ D_m мәні цифрлық модель негізінде алынды. H/D_m индексі бойынша 0,61-ден 0,92-ге дейінгі диапазондағы жіктеу мәдени топтар арасындағы типологиялық айырмашылықтарды болашақ кең ауқымды зерттеулер үшін гипотеза ретінде тұжырымдады. Модельдің көлемі мен ауданын есептеу стандартты музей құжаттамасында қолжетімсіз деректерді берді. Алынған нәтижелер Қазақстанның қола дәуірі керамикалық жинақтарын морфометриялық зерттеуде 3D-модельдердің аналитикалық әлеуетін растайды.

3D-модельдеу, құрылымдық жарық сканері, морфометриялық талдау, қола дәуірі керамикасы, цифрлық археология, музей топтамалары, пропорционалдылық индексі, Қазақстан

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ). «Мәдени мұра». 113, 2 (Jun. 2026), 148–161.

(1)КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ). main 2026, 113 (2), 148-161.

КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ). (2026). «Мәдени мұра», 113(2), 148-161. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576

КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ). «Мәдени мұра», [S. l.], v. 113, n. 2, p. 148–161, 2026. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576. Acesso em: 10 oct. 2026.

“КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”. 2026. «Мәдени мұра» 113 (2): 148-61. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576.

“КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ)” (2026) «Мәдени мұра», 113(2), pp. 148–161. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576 (Accessed: 10 October 2026).

[1]“КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”, main, vol. 113, no. 2, pp. 148–161, Jun. 2026, Accessed: Oct. 10, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576

“КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”. «Мәдени мұра», vol. 113, no. 2, June 2026, pp. 148-61, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576.

“КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ)”. «Мәдени мұра» 113, no. 2 (June 30, 2026): 148–161. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576.

1.КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ). main [Internet]. 2026 Jun. 30 [cited 2026 Oct. 10];113(2):148-61. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576

1.КЕРАМИКАНЫҢ ЦИФРЛЫҚ 3D МОДЕЛЬДЕРІ МОРФОМЕТРИЯЛЫҚ ДЕРЕКТЕР КӨЗІ РЕТІНДЕ (ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСТЫҚ ТАРИХИ-ӨЛКЕТАНУ МУЗЕЙІНІҢ МАТЕРИАЛДАРЫ НЕГІЗІНДЕ). main. 2026;113(2):148-161. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/576