Аңдатпа
Тас мүсіндер музей коллекцияларында әртүрлі дәуірлердің
көркемдік, рухани және әлеуметтік көріністерін бейнелейтін бірегей артефактілер
ретінде ерекше орын алады. Бұл жәдігерлер бірнеше дәуірді, атап айтқанда ерте
темір дәуірінен бастап этнографиялық кезеңге дейінгі мәдени-тарихи процестерді
қамтиды. Музейлік ортада олар бір мезгілде ғылыми зерттеу нысандары және кең
аудиториямен көрнекі байланыс құралы ретінде қызмет етеді. Аталған қос функция
тас мүсіндерді ғылыми айналымға енгізу, олардың сақталуын қамтамасыз ету
және экспозициялық кеңістікте ұсыну мақсатында дәстүрлі әдістер мен заманауи
тәсілдерді кешенді пайдалануға мүмкіндік береді.
Осыған орай мақалада Қазақстан музейлерінің қорларында сақталған
тас мүсіндер музей заттарының ерекше тобы ретінде қарастырылып, оларды
ғылыми зерттеу және экспозицияда ұсыну мәселелері талданады. Атрибуциялау
мен мерзімдеуге қатысты проблемалар, құжаттау және типологиялық,
иконографиялық талдау әдістері, сондай-ақ тас ескерткіштердің «in situ» күйіндегі
және музейлердегі сақталу жағдайлары талданады. Тас мүсіндердің ұзақ мерзімді
сақталуын қамтамасыз ету мен көрермендерге ұсынуда заманауи технологияларды
қолданудың мүмкіндіктеріне басымдық беріледі.
Сонымен қатар осы топтағы ескерткіштердің музейлерге кезең-кезеңімен
жинақталу алғышарттары қарастырылып, Қазақстандағы тас мүсіндер
коллекциялары сақталған музей қорлары мен оларға қатысты ғылыми
жарияланымдар талданады. Музей коллекцияларындағы және жалпы елімізден
табылған тас мүсіндерге қатысты библиографияға шолу жасалады. Экспозициялық
интерпретация мәселелеріне ерекше назар аударылады.
01 Кіріспе
Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.