Мәзір
Статьи

ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ

Жәкен Таймағамбетов , Сая Алипова

Бет. 62-74

Аңдатпа

Мақалада Қазақстан палеолиті ескерткіштерін зерттеуде қолданылатын жаратылыстану-ғылыми пәндердің кейбір әдістері қарастырылады. Адамзаттың ежелгі тарихын зерттеудегі пәнаралық тәсілдің маңызы талданады. Археологиялық нысандардың жасын, табиғи ортаның ерекшеліктерін және ежелгі адамның шаруашылық қызметін нақтылауға мүмкіндік беретін геология, геоморфология, палеонтология, радиометриялық мерзімдеу, трасология және палеоэкология әдістеріне ерекше назар аударылады. Палеолит дәуірінде Қазақстан аумағын қоныстану үдерістерін қайта жаңғыртудағы жаратылыстану-ғылыми зерттеулердің рөлі көрсетілген. Заманауи аналитикалық әдістерді кешенді қолдану ежелгі қоғамдардың мәдени және технологиялық ерекшеліктерін тереңірек түсінуге, сондай-ақ археологиялық интерпретациялардың ғылыми дәлдігін арттыруға ықпал ететіні атап өтіледі.

Осы саладағы зерттеулердің одан әрі дамуы қашықтықтан зондтау технологиялары мен зертханалық талдау әдістерін енгізумен байланысты. Далалық және камералдық деректерді біріктіру ежелгі табиғи-мәдени кешендердің неғұрлым дәл модельдерін құруда ерекше маңызға ие. Болашақ зерттеулердің перспективалары Қазақстандағы палеолит ескерткіштерінің географиялық ауқымын кеңейтуді және олардың хронологиясын нақтылауды қамтиды. Нәтижелерді Еуразияның палеолиттік индустрияларын салыстырмалы талдауда және Қазақстан археология ғылымында жаңа ғылыми тәсілдерді әзірлеуде қолдануға болады. Өңірдегі ғылыми зерттеулердің одан әрі дамуы қазіргі Қазақстан археологиясының басым бағыттарының бірі болып табылады.

палеолит, жаратылыстану-ғылыми әдістер, геоархеология, палеоэкология, геоморфология, палеонтология

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ. «Мәдени мұра». 113, 2 (Jun. 2026), 62–74.
(1)ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ. main 2026, 113 (2), 62-74.
ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ. (2026). «Мәдени мұра», 113(2), 62-74. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623
ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ. «Мәдени мұра», [S. l.], v. 113, n. 2, p. 62–74, 2026. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623. Acesso em: 18 nov. 2026.
“ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ”. 2026. «Мәдени мұра» 113 (2): 62-74. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623.
“ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ” (2026) «Мәдени мұра», 113(2), pp. 62–74. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623 (Accessed: 18 November 2026).
[1]“ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ”, main, vol. 113, no. 2, pp. 62–74, Jun. 2026, Accessed: Nov. 18, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623
“ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ”. «Мәдени мұра», vol. 113, no. 2, June 2026, pp. 62-74, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623.
“ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ”. «Мәдени мұра» 113, no. 2 (June 30, 2026): 62–74. Accessed November 18, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623.
1.ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ. main [Internet]. 2026 Jun. 30 [cited 2026 Nov. 18];113(2):62-74. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623
1.ҚАЗАҚСТАН ПАЛЕОЛИТІН ЗЕРТТЕУДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ЖАРАТЫЛЫСТАНУ-ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕРДІҢ КЕЙБІР ӘДІСТЕРІ ТУРАЛЫ. main. 2026;113(2):62-74. Accessed November 18, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/623