Мәзір
Статьи

КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ

Анатолий Усачук 1 , Наталья Шишлина 2 , Иван Степанов 1 , Надежда Леонова 3

1 Институт археологии РАН; 2 Государственный Исторический Музей; 3 Государственный Исторический Музей

Бет. 58-68

Аңдатпа

Жарияланым 1985 жылы Донецк мемлекеттік университетінің археологиялық экспедициясы Краматорск қаласына (Донецкий обл.) жақын орналасқан қорғандарды қазу барысында Солтүстік Донец (Донбасс) өзені маңындағы зерттелген көне шұңқыр мәдениетіне тән негізгі балалар жерлеуінен табылған балға тәрізді түйреуіш фрагментін зерделеуге арналған. Түйреуіштің жасалу және қолданылу іздері екі бөлікке бөлінеді: бастапқы түйреуіш, одан өрнек элементтері бар жоғарғы бөлігі  сақталған, ал екінші бөлігі өзгертіліп, сынғаннан кейін тұмар ретінде пайдаланылған. Трасологиялық әдісті қолдана отырып, авторлар өрнек түсіру тәсілдерін талқылайды, олардың екі түрі болуы мүмкін: 1) өзекке қос зигзаг, қос сызықтар немесе үшбұрыштар түсіріп, кейін оларды штрихтау; 2) алдымен көлденең штрихтау жүргізіп, кейін оны ұзын сызықтармен толықтыру. Краматорск түйреуішінде өрнектеудің бірінші тәсілі қолданылған. Авторлар түйреуіш сынығын қайта өңдеп, оны ұзақ уақыт бойы басқа бұйым – тұмар ретінде пайдаланғаны туралы деректі талқылауға ұсынады; сақталған іздерге қарағанда, ол белгілі бір уақыттан кейін қайта өзгертілген. Түйреуіштің сынуы мен оның тұмарға айналуы арасында, сондай-ақ тұмардың кейінгі өзгерістері арасында айтарлықтай уақыт өткен. Авторлар бірнеше рет өзгеріске ұшыраған бұйымның ұзақ уақыт бойы кемінде екі иеге тиесілі болып, пайдаланылғанын дәлелдейді.

Молоточковидная булавка, трасологический анализ, резка, абразив, амулет, погребение, ребенок.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. «Мәдени мұра». 112, 1 (Mar. 2026), 58–68.
(1)КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. main 2026, 112 (1), 58-68.
КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. (2026). «Мәдени мұра», 112(1), 58-68. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550
КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. «Мәдени мұра», [S. l.], v. 112, n. 1, p. 58–68, 2026. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550. Acesso em: 19 nov. 2026.
“КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”. 2026. «Мәдени мұра» 112 (1): 58-68. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550.
“КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ” (2026) «Мәдени мұра», 112(1), pp. 58–68. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550 (Accessed: 19 November 2026).
[1]“КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”, main, vol. 112, no. 1, pp. 58–68, Mar. 2026, Accessed: Nov. 19, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550
“КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”. «Мәдени мұра», vol. 112, no. 1, Mar. 2026, pp. 58-68, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550.
“КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ”. «Мәдени мұра» 112, no. 1 (March 31, 2026): 58–68. Accessed November 19, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550.
1.КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. main [Internet]. 2026 Mar. 31 [cited 2026 Nov. 19];112(1):58-6. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550
1.КРАМАТОРСК ҚОРЫМЫНАН ТАБЫЛҒАН ТҮЙРЕУІШ (ДОНЕЦ МАҢЫ). ТРАСОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ НӘТИЖЕЛЕРІ. main. 2026;112(1):58-68. Accessed November 19, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/550