ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ

Бақытжан Ақтайлақ

Аңдатпа

Бұл мақала «Азаттық» радиосының кеңестік кезеңдегі Қазақстан тарихын жариялаудағы қызметін талдауға арналған. Өткен ғасырдағы радиохабарларды шолу негізінде ресми кеңестік тарихнамаға қарсы тұрған Қазақстанның өткеніне балама көзқарасты таратудың маңызды арнасы ретінде радиостанцияның рөлі зерттеледі.

Бұл зерттеудің мақсаты – «Азаттық» радиосының балама тарихи көзқарасты қалыптастырудағы рөлін анықтау мақсатында кеңестік кезеңдегі Қазақстан тарихын жариялаудағы қызметін талдау. Зерттеу радиобағдарламалар мен жарияланымдарды талдауды, әңгімелерді анықтау үшін дискурсты талдауды және радионы қоғамдық қабылдауды тарихи және мәдени бағалауды қамтитын кешенді әдістемеге негізделген.

Мақалада Азаттық радиосы кеңестік тарихи шығармалардың идеялық жағын дәйекті түрде сынға алып, тарихи зерттеулерде объективтілікке, шындыққа, цензураға жол бермеуге шақырғаны көрсетілген. Радио Алаш зиялыларын халық қаһармандары, өзін-өзі тану жолындағы күрескерлер ретінде көрсетіп, оларды оңалтуға ерекше көңіл бөлді. Кеңестік тарихнамадан айырмашылығы, «Азаттық» Қазақстанның Ресейге қосылуының ерікті сипатын жоққа шығарып, республиканың КСРО құрамындағы тәуелді мәртебесін атап өтті. Сондай-ақ радиостанция ұлттық құндылықтарды белсенді түрде насихаттап, тыңдаушыларды қазақ тарихына қатысты шетелдік ғылыми еңбектермен таныстырып, ақпараттық кеңістікті кеңейтіп, өткеннің маңызды оқиғалары мен қайраткерлеріне балама көзқарас ұсынып отырды. Мақалада Азаттық радиосының кеңестік тарихнамаға сыни көзқарасты қалыптастырудағы және идеологиялық қысым жағдайында ұлттық тарихи жадыны сақтаудағы маңызды рөлі атап өтілген.

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2025. ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ. «Мәдени мұра». 108, 1 (Mar. 2025), 100–114.

(1)ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ. main 2025, 108 (1), 100-114.

ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ. (2025). «Мәдени мұра», 108(1), 100-114. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488

ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ. «Мәдени мұра», [S. l.], v. 108, n. 1, p. 100–114, 2025. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488. Acesso em: 17 oct. 2026.

“ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ”. 2025. «Мәдени мұра» 108 (1): 100-114. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488.

“ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ” (2025) «Мәдени мұра», 108(1), pp. 100–114. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488 (Accessed: 17 October 2026).

[1]“ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ”, main, vol. 108, no. 1, pp. 100–114, Mar. 2025, Accessed: Oct. 17, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488

“ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ”. «Мәдени мұра», vol. 108, no. 1, Mar. 2025, pp. 100-14, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488.

“ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ”. «Мәдени мұра» 108, no. 1 (March 20, 2025): 100–114. Accessed October 17, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488.

1.ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ. main [Internet]. 2025 Mar. 20 [cited 2026 Oct. 17];108(1):100-14. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488

1.ИНФОРМАЦИОННОЕ ПРОТИВОСТОЯНИЕ В ИСТОРИОГРАФИИ КАЗАХСТАНА: ПОИСК АЛЬТЕРНАТИВ В УСЛОВИЯХ ЦЕНЗУРЫ. main. 2025;108(1):100-114. Accessed October 17, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/488