Мәзір
Статьи

XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ

Мамбет Шагирбаев , Айнагүл Ғаниева , Серғазы Сәкенов , Балжан Идришева

Бет. 125-147

Аңдатпа

Мақалада Тәжіғұл-2 қазақ қыстауынан алынған остеологиялық материалдардың археозоологиялық талдау нәтижелері ұсынылады. Зерттеудің мақсаты – жануар сүйектерін зертханалық зерттеу негізінде қоныс тұрғындарының шаруашылық қызметінің негізгі бағыттарын айқындау. Зерттеу барысында стандартты археозоологиялық әдістер қолданылып, сонымен қатар жануарлардың денсаулық жағдайын бағалауға мүмкіндік берген палеопатологиялық талдау жүргізілді. Талдау нәтижесінде барлығы 578 сүйек анықталып, оның 494 данасы (86%) түр деңгейіне дейін анықталды. Археозоологиялық зерттеу нәтижелері үй жануарларының негізгі түрлерінің бар екенін көрсетті, оның ішінде уақ мал (Ovis et Capra), ірі қара (Bos taurus), жылқы (Equus caballus), түйе (Camelus bactrianus) және есек (Equus asinus) сүйектері кездеседі. Жабайы фауна қалдықтары ішінде түлкінің краниологиялық элементтері тіркелді. Сандық тұрғыдан уақ мал сүйектері басым (39%), одан кейін ірі қара (33%) және жылқы (26%) сүйектері кездеседі. Түйе мен есек сүйектері аз мөлшерде анықталған. Жас ерекшеліктерін талдау нәтижесінде уақ малдың негізгі бөлігі 1–2 жас аралығында сойылғаны, ал ірі қара негізінен ет-сүт бағытында пайдаланылып, 1,5–4 жас және одан жоғары жаста сойылғаны анықталды. Жылқының жас құрылымы ересек жануарлардың салыстырмалы басымдығымен сипатталады. Сүйек бұйымдар қатарынан жылқының артқы сирағынан жасалған конькидің фрагменті анықталды.

Солтүстік Қазақстан, XVIII–XIX ғғ., қазақ қыстауы, Тәжіғұл-2, жануарлардың сүйек қалдықтары, археозоология, шаруашылық қызмет

01 Кіріспе

Мақаланың толық мәтіні оң жақ панельде PDF форматында жүктеу үшін қолжетімді.

Дәйексөз келтіру сілтемелері

[1]2026. XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. «Мәдени мұра». 113, 2 (Jun. 2026), 125–147.
(1)XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. main 2026, 113 (2), 125-147.
XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. (2026). «Мәдени мұра», 113(2), 125-147. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625
XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. «Мәдени мұра», [S. l.], v. 113, n. 2, p. 125–147, 2026. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625. Acesso em: 10 oct. 2026.
“XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. 2026. «Мәдени мұра» 113 (2): 125-47. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625.
“XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ” (2026) «Мәдени мұра», 113(2), pp. 125–147. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625 (Accessed: 10 October 2026).
[1]“XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”, main, vol. 113, no. 2, pp. 125–147, Jun. 2026, Accessed: Oct. 10, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625
“XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. «Мәдени мұра», vol. 113, no. 2, June 2026, pp. 125-47, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625.
“XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ”. «Мәдени мұра» 113, no. 2 (June 30, 2026): 125–147. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625.
1.XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. main [Internet]. 2026 Jun. 30 [cited 2026 Oct. 10];113(2):125-47. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625
1.XVIII–XIX ғғ. ТӘЖІҒҰЛ-2 ҚАЗАҚ ҚЫСТАУЫНДАҒЫ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫНЫҢ АРХЕОЗООЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ. main. 2026;113(2):125-147. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/625