Menu
Статьи

ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ

Серімов Е.Е.

pp. 101-111

Abstract

Мақалада орта ғасырларда ғұмыр кешкен, артына өлмес мұра, өшпес із
қалдырған, өз дəуірінің аса көрнекті ғалымдары қатарынан ойып орын алған Əбу-
л-Қасым Махмұд ибн Омар Жаралла əз-Замахшаридің өмірі мен шығармашылығы
қарастырылады, сондай-ақ оның Сырдың орта, төменгі сағасы мен Хорезм жерінде
белең алған оғыз-қыпшақ тілінде хатқа түскен «Мукаддимад əл-адаб» (бұдан
əрі – «Мукаддимат») сөздігі жөнінде сөз болады. Орта ғасырларда арабтар Орта
Азия мен Қазақстанның оңтүстік бөлігіне экспанция жасап, өз мəдениеті мен
əдебиетін, тілі мен дінін кеңінен тарату тұрғысында мейлінше қарқынды дамыды.
Х-ХІІ ғасырлардағы бұл кезеңнің түркілік мəдениет тарихында «мұсылман дəуірі»
деп айдар тағыла аталуының бір парасы, міне, осында жатыр. ХІІ ғасырлық
əз-Замахшаридің «Мукаддимат əл-адаб» сөздігі жазылу мерзімі жағынан
осы «мұсылман дəуірі» туындылары қатарына кіреді. Бұл кезең жалпы түркі
халықтарының жазба тарихын танудағы алғашқы кезең болып саналады. Кейінгі
ұрпақ түркі жəдігерлерінің түп бастауында тұрған бұл мұраларды танып-білуі,
жазылу сырын жете түсінуі аса қажет.

Əбу-л-Қасым Махмұд ибн Омар Жаралла əз-Замахшари, «Мукаддимад əл-адаб», араб-парсы жəне түркі мəдениеті, Хорезм, Н.Н. Поппе.

01 Introduction

The full text of the article is available for download in PDF format on the right panel.

Citation Links

[1]2024. ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ. Madeni Mura. 94, 3 (Feb. 2024), 101–111.
(1)ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ. main 2024, 94 (3), 101-111.
ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ. (2024). Madeni Mura, 94(3), 101-111. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380
ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ. Madeni Mura, [S. l.], v. 94, n. 3, p. 101–111, 2024. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380. Acesso em: 22 nov. 2026.
“ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ”. 2024. Madeni Mura 94 (3): 101-11. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380.
“ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ” (2024) Madeni Mura, 94(3), pp. 101–111. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380 (Accessed: 22 November 2026).
[1]“ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ”, main, vol. 94, no. 3, pp. 101–111, Feb. 2024, Accessed: Nov. 22, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380
“ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ”. Madeni Mura, vol. 94, no. 3, Feb. 2024, pp. 101-1, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380.
“ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ”. Madeni Mura 94, no. 3 (February 6, 2024): 101–111. Accessed November 22, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380.
1.ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ. main [Internet]. 2024 Feb. 6 [cited 2026 Nov. 22];94(3):101-1. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380
1.ӘБУ-Л-ҚАСЫМ МАХМҰД ИБН ОМАР ЖАРАЛЛА ӘЗ-ЗАМАХШАРИДІҢ ӨМІРІ ЖӘНЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ. main. 2024;94(3):101-111. Accessed November 22, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/380