Zhanna Akkoshkarova
Институт археологии им.Маргулана
Ключевые слова:
саз-балшық, қыш ісі, Орталық Азия, тарих, этнография, материалдық мәдениет.
Аннотация
Мақалада Орталық Азия елдерінің қыш өндірісіне қатысты ғылыми еңбектер талданған. Зерттеудің мақсаты: Оңтүстік Қазақстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстан территорияларындағы қыш өндірісінің тарихнамасын зерттеу. Ғылыми-зерттеу жұмысы барысында мәселелік-хронологиялық, тарихи-жүйелілік және пәнаралық әдістер қолданылды. Аталған жұмыста әскери топографтардың, Бас штаб офицерлерінің жол жазбалары және В.В. Екимова, К.И. Антипина, Ө. Жәнібеков және т.б. этнографтардың ғылыми еңбектері дереккөз қоры ретінде ұсынылған. В. Розвадовский жеті елді-мекеннің (Бұқара, Қаршы, Самарқанд, Ходжент, Ұра-Төбе, Риштан, Ташкент) қыш өндірісін зерттеген. Орта Азия халықтарының, соның ішінде өзбек халқының мәдениеті бойынша маман, этнограф В.В. Екимованың жұмыстарын ерекше атап өткен жөн, ғалымның зерттеу жолы мен экспедициялық қызметі өзбек халқының материалдық мәдениетін зерттеуге бағытталған. Хорезм экспедициясының құрамында өзбектердің қыш өндірісі бойынша мәліметтер жинақтап, үлкен ыдыстарды жасаудың техникасын сипаттап, «рисоля» бойынша қысқаша ақпарат берген. Қырғыз халқының құрылыс саласында сазды қолдануы жайында К.И. Антипина іргелі жұмыстар жүргізіп, қырғыз мәдениетін жан-жақты зерттеген, қырғыздардың кілем жасау, өрнек тоқу және т.б көптеген сәндік-қолданбалы өнер түрлерінің тарихы мен дәстүрлері туралы ғылыми еңбектер қалдырған. Тарихшы, этнограф Ө. Жәнібеков еңбегінде де қазақ халқының құрылыста сазды пайдалану жайында қысқаша мәлімет берілген. Әдебиеттерді талдау нәтижесінде Орталық Азиядағы қыш өндірісін зерттеу жұмыстары XIX ғасырда басталғаны, ал кейін бұл бағыттағы ізденістер жүйелі түрде этнографиялық және археологиялық зерттеулермен жалғасын тапқаны ғылыми тұрғыда дәлелденді.
Deprecated: Function strftime() is deprecated in /home/webpr687/domains/madenimura-journal.kz/public_html/lib/pkp/lib/vendor/smarty/smarty/libs/plugins/modifier.date_format.php on line 81
2025-07-01
Как цитировать
Abileva, N., & Akkoshkarova, Z. (2025). ОРТАЛЫҚ АЗИЯ ЕЛДЕРІНІҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ ЭТНОГРАФИЯСЫ. «Мәдени мұра», 109(2), 68–83. извлечено от https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/503
Deprecated: Return type of Stringy\Stringy::count() should either be compatible with Countable::count(): int, or the #[\ReturnTypeWillChange] attribute should be used to temporarily suppress the notice in /home/webpr687/domains/madenimura-journal.kz/public_html/lib/pkp/lib/vendor/danielstjules/stringy/src/Stringy.php on line 270
Deprecated: Return type of Stringy\Stringy::getIterator() should either be compatible with IteratorAggregate::getIterator(): Traversable, or the #[\ReturnTypeWillChange] attribute should be used to temporarily suppress the notice in /home/webpr687/domains/madenimura-journal.kz/public_html/lib/pkp/lib/vendor/danielstjules/stringy/src/Stringy.php on line 453
Deprecated: Return type of Stringy\Stringy::offsetExists($offset) should either be compatible with ArrayAccess::offsetExists(mixed $offset): bool, or the #[\ReturnTypeWillChange] attribute should be used to temporarily suppress the notice in /home/webpr687/domains/madenimura-journal.kz/public_html/lib/pkp/lib/vendor/danielstjules/stringy/src/Stringy.php on line 850
Deprecated: Return type of Stringy\Stringy::offsetGet($offset) should either be compatible with ArrayAccess::offsetGet(mixed $offset): mixed, or the #[\ReturnTypeWillChange] attribute should be used to temporarily suppress the notice in /home/webpr687/domains/madenimura-journal.kz/public_html/lib/pkp/lib/vendor/danielstjules/stringy/src/Stringy.php on line 873
Deprecated: Return type of Stringy\Stringy::offsetSet($offset, $value) should either be compatible with ArrayAccess::offsetSet(mixed $offset, mixed $value): void, or the #[\ReturnTypeWillChange] attribute should be used to temporarily suppress the notice in /home/webpr687/domains/madenimura-journal.kz/public_html/lib/pkp/lib/vendor/danielstjules/stringy/src/Stringy.php on line 893
Deprecated: Return type of Stringy\Stringy::offsetUnset($offset) should either be compatible with ArrayAccess::offsetUnset(mixed $offset): void, or the #[\ReturnTypeWillChange] attribute should be used to temporarily suppress the notice in /home/webpr687/domains/madenimura-journal.kz/public_html/lib/pkp/lib/vendor/danielstjules/stringy/src/Stringy.php on line 906
