Меню
Статьи

ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ

Айкөркем Мұстажап 1

1 "Сарайшық" мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығы" РМҚК

Стр. 84-96

Аннотация

Мақалада Алтын Орда дәуіріндегі қыш өндірісінің дамуын, оның технологиялық және көркемдік ерекшеліктері сараланған. Археологиялық қазбалар барысында табылған қыш бұйымдар арқылы Сарайшық қаласының ортағасырлық қолөнер мен
сауда орталығы болғаны дәлелденеді. Зерттеудің мақсаты – Сарайшық қалашығы орнындағы археологиялық материалдар негізінде Алтын Орда дәуіріндегі полихромды жылтырлы керамиканың технологиялық, көркемдік және мәдени ерекшеліктерін анықтау. Зерттеуде археологиялық, салыстырмалы-тарихи және сипаттамалық әдістер кешенді түрде қолданылды. Қыш бұйымдардың материалдық құрамы, глазурьлеу және сырлау әдістері, полихромды керамика үлгілері қарастырылады. Әртүрлі өңдеу тәсілдері мен бояулардың қолданылуы олардың эстетикалық мәнін арттырып, мәдени ықпалдастықты көрсетеді. Қытай, Иран, Орталық Азия және Еуропа мәдениеттерінің ықпалы Алтын Ордадағы керамика өнерінде айқын байқалады. Бұйымдарда өсімдік, зооморфты, геометриялық өрнектермен қатар, ислам мәдениетіне тән жұмақ бағы бейнесінің символдық нышандары кездеседі. Автор Алтын Ордалық керамиканың өзге өркениеттермен байланысын көрсете отырып, жергілікті ерекшеліктермен ұштастырып жасалған қыш бұйымдардың көркемдік және тарихи құндылығын ашады. Мақалада ерекше зерттеу нысаны болған – алтын фольгамен әрленіп, қызыл таушымылдық гүлдері бейнеленген сәнді полихромды керамика бөлшегі болып табылады. Аталмыш бұйым ислам мәдениетіне тән жұмақ бағы бейнесінің көркемдік нышаны ретінде қарастырылады. Зерттеуде Алтын Ордалық керамиканың мәдени синтезін сипаттап, оның тарихи және эстетикалық құндылығын аша отырып, әртүрлі өркениеттермен байланысын нақты мысалдар арқылы ұсынылған.

Сарайшық, Алтын Орда, керамика, сырлы қыш бұйымдар, қазба жұмыстары, полихромды керамика.

01 Введение

Полный текст статьи доступен для скачивания в формате PDF на панели справа.

Ссылки для цитирования

[1]2025. ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ. «Мәдени мұра». 109, 2 (Jul. 2025), 84–96.
(1)ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ. main 2025, 109 (2), 84-96.
ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ. (2025). «Мәдени мұра», 109(2), 84-96. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502
ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ. «Мәдени мұра», [S. l.], v. 109, n. 2, p. 84–96, 2025. Disponível em: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502. Acesso em: 10 oct. 2026.
“ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ”. 2025. «Мәдени мұра» 109 (2): 84-96. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502.
“ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ” (2025) «Мәдени мұра», 109(2), pp. 84–96. Available at: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502 (Accessed: 10 October 2026).
[1]“ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ”, main, vol. 109, no. 2, pp. 84–96, Jul. 2025, Accessed: Oct. 10, 2026. [Online]. Available: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502
“ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ”. «Мәдени мұра», vol. 109, no. 2, July 2025, pp. 84-96, https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502.
“ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ”. «Мәдени мұра» 109, no. 2 (July 1, 2025): 84–96. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502.
1.ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ. main [Internet]. 2025 Jul. 1 [cited 2026 Oct. 10];109(2):84-96. Available from: https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502
1.ОРТАҒАСЫРЛЫҚ САРАЙШЫҚТЫҢ ҚЫШ ӨНДІРІСІ: АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИЕТТАНУЛЫҚ ТАЛДАУ. main. 2025;109(2):84-96. Accessed October 10, 2026. https://madenimura-journal.kz/index.php/main/article/view/502